Groninger koek is, samen met de Martinitoren, uitgegroeid tot een van de iconen van de Groninger identiteit. Dankzij een receptenboek uit 1766 blijkt de ‘Grunneger kouk’ een eigen variant te zijn op de destijds populaire Deventerkoek. Nadat in 1798 alle gilden waren opgeheven, mochten alle bakkers koek maken en zo werd Groninger koek niet het specialisme van één firma of enkele banketbakkers, maar maakten vele warme bakkers hun eigen koek. Het begin van de 20e eeuw was de tijd waarin de Groninger beweging tot bloei kwam, onder de ‘ver van huis’ Groningers die elders in Nederland woonden. Er ontstonden in den lande ‘Grunneger Verainens’ (verenigingen). De ‘Verainens’ werden min of meer uit heimwee opgericht door ‘hoogopgeleide’ Groningers die een gezelligheid hoog in het vaandel hadden staan. De 1e Groninger migrantenvereniging werd in 1904 opgericht in Dordrecht, waarna er verenigingen in Rotterdam, Den Haag, Haarlem en Arnhem volgden. In 1935 kwam er zelfs in Nederlands-Indië een vereniging van oud-Groningers van de grond. Een gewoon kopje koffie met een plak echte Groninger Koek, werd bij deze samenkomsten een traktatie. De ‘Grunneger Kouk’ groeide uit tot het symbool van de Groninger identiteit. Koek was in vele vormen populair. Niet alleen als lekkernij bij de koffie, maar zelfs als kermisattractie. Het zgn. koekslaan of hakken was in Groningen een geliefde activiteit op jaarmarkten, braderieën, boeldagen en kermissen. Er stond dan een groot houten hakblok op poten in de straat en dan moest je daar, met een slingerbijl, een langgerekt stuk ‘streepkoek’ in één keer doormidden hakken. Degene die dat lukte, behield de koek als prijs. Wie pech had was zijn geld kwijt, of bij hele grote pech een vinger, want het koekhakken was niet zonder gevaar en werd in de vorige eeuw dan ook bij wet verboden. Aan de bovenzijde van de steel was een blokje bevestigd, om de stompe kant van het bijlblad bij het terugslaan op te vangen. De ijzeren bevestiging van het scharnier aan de steel was met klinknagels aan de zij en boven/onderkant vastgezet. De koekhakbijl werd ook wel “slingerbiele” genoemd. De Groninger koek is nog steeds in hoge mate een ambachtelijk product. Er wordt warm gronddeeg gemaakt van roggemeel met een kooksel van water, suiker (invertsuiker, dextrose en blanke stroop) en een klein deel oude koek. Na een rusttijd van 24 uur wordt het deeg met de hand tot koeken gevormd. De Groninger koek wordt daarom een ‘aanlegkoek’ genoemd. Naast de traditionele sukade-, gember-, kandij-, krenten en oude wijvenkoek, kwamen er noten-, rozijnen- en tropicalkoeken. Vooral de notenkoek werd in korte tijd populair. Het stukje (opvul)deeg aan de rand van de bakblikken, werd de zgn. ‘kantkoek’. Oude wijvenkoek is makkelijk te kauwen en ook zonder tanden goed eetbaar en ontleent vermoedelijk daar ook haar naam aan. In de 20e eeuw specialiseerde een aantal van bakkers zich tot echte koekbakkers. Een aantal van deze specialisten werden opgekocht door grote (internationale) bedrijven, zodat nu niet alle Grunneger Kouk in Groningen gemaakt wordt. Gelukkig bleven er ook koekbakkers in Groningen actief. Bekende namen als Muntinga, Olinga, Barkhuis, Klinkhamer en Knol maakten of maken Groninger koek in vele varianten. De fabriek van Klinkhamer’s Koek in Uithuizen werd in 1982 overgenomen door de Brabantse firma Peijnenburg, overigens net als de Friese kruidkoek van Wieger Ketellapper. Peijnenburg verhuisde de productie van Klinkhamer’s Koek naar St. Nicolaasga in Friesland. Zowel Groninger als Friese koek werd dus ook verkocht onder een echte Brabantse naam. De naam Groninger koek is namelijk niet beschermd. Knol's Koek is een klassieke koek uit Groningen en bekend sinds de jaren vijftig. Het bedrijf is echter veel ouder. In 1923 kocht grondlegger Egge Knol een bakkerij aan het Zuiderdiep. Knol had een complete bakkerij met brood, beschuit, roggebrood, koek en banket met als specialisme ‘Echt Duitsch brood’. Na de 2e Wereldoorlog was daar echter geen belangstelling meer voor. Vanaf de jaren ‘50 ging Knol zich meer op koek toeleggen en eind jaren ‘60 werd dit het enige product. In 1958 is de bakkerij verplaatst naar een voormalige wasserij aan het Hoendiep. Dit pand heeft er net zo uitgezien als beide buurpanden, maar in 1937 werden winkel en bovenwoning ingrijpend verbouwd onder architectuur van Harm Eltje Nienhuis uit Uithuizermeeden. In 1962 werd de winkel intern vergroot. In 1988 verklaarde de gemeente Groningen het pand met de gevel in Amsterdamse school stijl tot een gemeentelijke monument van jonge bouwkunst.
Tekstbronnen:
• Deverhalenvangroningen.nl
• Historiestedum.nl
• Knolskoek.nl
• Winshem.nl
Foto- en filmbronnen:
• Rtvnoord.nl
• Historiestedum.nl
• Knolskoek.nl
• Winshem.nl
• Beeldbankgroningen.nl
• Delpher.nl
• Filmbankgroningen.nl
• Fotoalbum.seniorennet.be
Muziekbronnen:
• via KZitem account @RelaxMusicRecords - • Relax Music - Luxury S...
Негізгі бет Grunneger Kouk - Groningen 2024
Пікірлер